فلج مغزي

📍 فلج مغزي (CP) نوعي اختلال عصبي-تحولي است و شروع آن در اوايل دوران كودكي بوده كه در تمام زندگي وجود خواهد داشت. اولين بار در سال ١٨٤٣ توسط ويليام جان ليتل كه جراح ارتوپد بود گزارش شد. تمركز ليتل براي اين بيماري روي كوتاهي مفاصل، بدشكلي هاي ناشئ از فلج بودن و سفتي و اسپاسم هاي عضلاني بود. و اينكه او معتقد بود علت سفتي و فلجي آسيب به مغز در نوزادي بخصوص آسيب به مغز در حال رشد در زايمان هاي زودرس و كمبود اكسيژن حين زايمان است.

در سال ٢٠١٠ بلير تاكيد كرد كه فلج مغزي يك مجموعه يا چتري از واژه ها براي بسياري از توصيفات باليني است كه شامل معيارهايي مثل موارد ذيل مي شوند:

  • وجود اختلال در حركت يا وضعيت بدني مي شود
  • ثانوية بودن به ناهنجاري مغزي است
  • در اوايل رشد اتفاق مي افتد
  • قبل از ناتواني حركتي، ناهنجاري مغزي هم ديده مي شود
  • اين مدل اختلال ها قدرت عضلاني كودكان با فلج مغزي را تحت الشعاع قرار مي دهد كه دليل اصلي اختلال در عملكرد حركتي است. ضعف عضلاني يك مساله ي رايج در كودكان با فلج مغزي است. ضعف عضلاني يك اختلال شائع در اين كودكان است و قدرت عضلاني كم ممكن است عملكردهاي حركتي در زندگي روزمره را تحت تأثير قرار دهد.

 

از ديدگاه سيستم طبقه بندی بین المللی عملکرد، ناتوانی (معلولیت) و سلامت كودكان و نوجوانان (ICF-CY )كودكان با فلج مغزي هم، تمرين هاي بدني تخصصي شده روي ساختار و كاركرد بدن، محدوديت حركتي و مشكلات مربوط به مشاركت كودكان در امر درمان اثرات خوبي دارد.

مطالعات، سودمندي تمرينات مقاومتي و تخصصي شده ي بدني را در كودكان با فلج مغزي نشان داده اند و ارتباط قدرت عضلاني با انجام فعاليت در امور زندگي روزمره و رشد فعاليت هاي عملكردي را متذكر شده اند.

 

📍 توانبخشي و تمرين در آب

توانبخشي و تمرين در آب به خاطر ويژگي هاي خاص خود آب متفاوت است و منجر به تمايل و علاقمندي كودكان به اين محيط مي شود. جداي از جذابيت آب براي كودكان مواردي مثل اينكه انجام فعاليت در آب تحرك و ثبات مفصلي مورد نياز را بهتر از تمرين در خارج از آب فراهم مي كند نيز وجود دارد و همينطور اين موضوع كه نهايتا تمرين درماني در آب در فرآيند يادگيري حركتي نيز مؤثر است. همچنين خاصيت ذاتي كم كننده بودن نيروي جاذبه كه آب فراهم مي كند امكان تمرينات بهتر براي اين اختلالات كه در خشكي و محيط كلينيك به لحاظ اين امر محدودتر اند را تسهيل مي كند.

مطالعات نشان مي دهند كه انجام مهارت هاي حركتي در آب منجر به تمايل بيشتر براي انجام تكاليف دشوارتر و افزايش اعتماد به نفس كودك نسبت به تمرينات در خشكي هم مي شوند. اين تمرينات براي كودكاني كه با محدوديت و دشواري هاي حركتي بيشتري در انجام فعاليت هاي بدني خارج از آب مواجه هستند نيز مؤثر است.

كلي و داراه در سال ٢٠٠٥ از فوايد مشاهده شده ي بسياري در نتيجه تمرين در آب مواردي مثل انعطاف پذيري، عملكرد تنفسي، قدرت عضلاني و عملكردهاي حركتي درشت را از برنامه هاي مديريت جسماني براي كودك با فلج مغزي گزارش كردند.

همچنين پژوهشي ديگر توسط فراگالا-پينخام و همكاران در ٢٠٠٨ بهبود در دامنه حركتي مفاصل، قدرت عضلاني، درد، اسپاسم عضلاني، گردش خون، عملكرد تنفسي، گفتار، تعادل هماهنگي و پوسچر را نشان داده است.

حتي براي كودكان با فلج مغزي شديد هم يكي از راهكارهاي توانبخشي مهم و مورد استفاده زياد، همين تمرين درماني انطباقي در آب است.

 

 

📚 منبع:

Cerebral Palsy Current Steps
Edited by Mintaze Kerem Gunel 2016

 

ترجمه و خلاصه مطلب:

کاردرمانگر معصومه مرجاني

دانشجوي دكتري روان شناسي و آموزش كودكان استثنايي

✅عضو تيم كاردرماني مركز توانمندسازي كودك بيرجند